گفت : نشناختید؟
با تعجب گفتم : شرمنده به جا نیاوردم.
با دقت بیشتری نگاه کردم. آقای معاون گفت: آمده است که شمارا ببیند.
گفتم : چند دقیقه در دفتر مدرسه منتظر بمانید الآن می آیم.
کیف و کتاب ها را جمع کردم از کلاس بیرون آمدم. به سمت دفتر رفتم. دوباره سلام و علیکی. گفت: آقا هنوز به جا نیاوردید؟
حقیقتا به جا نیاورده بودم.
خودش ادامه داد: در همین مدرسه... سال اول.... چهار سال پیش. خیلی شلوغ بودم...
اصلاً ذهنم یاری نکرد . انتظار نداشت که او را نشناسم. و نشناختم.
دقیق تر به چهره اش نگاه کردم. زیر ابرو برداشته بود . آن هم کاملاً به چشم می زد. خط ریش سوزنی هم داشت. گفت در فلان دانشگاه درس می خوانم . دانشگاه معنبری بود . و در فلان رشته . رشته ی دانشگاهی اش هم معتبر بود.می خواستم چیزی بگویم امّا نتوانستم. چی می خواستم بگویم؟ چرا زیر ابرو ور می داری؟ چرا قیافه ات را به آن شکل در آوردی؟اگه می گفت آقا شماها مقصرید که من به این شکل در آمده ام چی می توانستم بگویم؟ حرفی برای گفتن داشتن؟
وقتی به سوی اتاق دبیران می رفتم سرم روی گردنم آویزان بود و شانه هایم بالا.
ا. عبارت های زیر را به نثر امروزی و ساده بنویسید:
1. الهی مگذار ما را به کِه و مِه . 5/.
2. مگر ای سحاب رحمت تو بباری ار نه دوزخ / به شرار قهر سوزد همه جان ما سوا را. 1
3. چو تویی قضای گردان به دعای مستمندان / که ز جان ما بگردان همه جان ما سوا را. 1
2. در عبارت « و ذكر او مرهم دل مجروح است و مِهر او بلا نشينان را كشتي نوح.» «سجع» را مشخص كنيد. 5/.
3. در عبارت « الهي عبدالله عمر بكاست امّا عذر نخواست » ، منظور از « عمر بكاست » و « عذر نخواست »چيست ؟1
4. در عبارت « بر كِشته هاي ما جز باران رحمت خود مبار » مقصود از « كشته ها » چيست ؟ 5/.
5. با توجه به متن معني واژه هاي مشخص شده را بنويسيد: 2
1. به دو چشم خون فشانم ، هله اي نسيم رحمت. 2. پيغام او مفتاح فتوح است. 3. الهی چشم ما را ضیای خود ده. 4. ز نواي مرغ يا حق بشنو كه در دل شب ... .
6. كتاب « مناجات نامه» ي خواجه عبدالله انصاري داراي چه نوع نثري است ؟5/.
7. در عبارت و یا شعر ، اشاره به آیات ، احادیث ، داستان ها ، وقایع تاریخی و اساطیری معرف چه آرایه ی ادبی است؟ 5/.
8. جاي خالي را با واژه هاي مناسب كامل كنيد: 5/. الف. خواجه عبدالله انصاري ملقّب به ................ از عارفان قرنِ ................. است .
9. با توجه به مصراع : « كه ز كوي او غباري به من آر توتيا را » ، « را » به چه معني است؟ 5/.
10. در عبارت « به نام آن خداي كه مهر او بلا نشينان را كشتي نوح است »، « مشبه » كدام است؟ 5/.
11. کدام اثر از آنِ خواجه عبدالله انصاری نیست؟5/.
1) زادالعارفین. 2) تحفه الاخوان. 3) الهی نامه. 4) مناجات نامه.
12. مفهوم کلی عبارت زیر در کدام بیت مشهود است؟ 5/.
« به نام آن خدای که نام او راحت روح است و پیغام او مفتاح فتوح است . ذکر او مرهم دل مجروح است و مهر او بلا نشینان را کشتی نوح است»:
1) زخم شمشیر غمت را به شکیبایی و عقل چند مرهم بنهادیم و اثر می نرود.
2) موج از این بار چنان کشتی طاقت بشکست که عجب دارم اگر تخته به ساحل برود.
3) کاروانی که بوَد بدرقه اش حفظ خدا به تجمّل بنشیند به جلالت برود.
4) سیاه نامه تر از خود کسی نمی بینم چگونه چون قلمم، دود دل، به سر نرود.
1. درست یا نادرست بودن جمله های زیر را مشخّص کنید:1
الف. در مواقعی هم که در حالِ فکر کردن هستیم ، از زبان بهره می گیریم.
ب. تنها در مواقعی که سخن می گوییم و یا به سخنان دیگران گوش می دهیم از توانایی زبان برخورداریم.
2. اشتباه و خطا در ............ رخ می دهد و رفع و اصلاح آن به وسیله ی ............ صورت می گیرد. 5/.
3. چرا گوناگونی های سبکی و لهجه ای به یگانگی زبان آسیب نمی رساند؟ 1
4. کدام یک از دو جمله ی زیر نادرست است؟ چرا؟ 1
الف. دامن زدن به دوییّت ها موجب شکست می شود. ب. دامن زدن به دوگانگی ها موجب شکست می شود.
5. کدام گزینه نادرست است؟ 5/.
1) گفتار مانند حرکات شطرنج است. 2) زبان مثل جدول ضرب است. 3) گفتار مثل عمل ضرب است. 4) گفتار مانند قواعد شطرنج است.
6. معمولاً کدام نهاد را می توان از جمله حذف کرد؟ 5/. الف. نهاد جدا. ب. نهاد پیوسته.
7. نهاد و گزاره ی جمله های زیر را مشخص کنید.1
الف. او رستم را به مهمانی دعوت کرد. ب. پرچم علم و دانش را بر می افرازیم.
8. چرا نهاد جدا و پیوسته ی جمله های زیر متفاوت است؟ 5/.
الف. حضرت پیامبر (ص) پس از فتح مکه دشمنان شکست خورده را بخشیدند. ب. همین نهال های کوچک روزی میوه خواهد داد.
9. با توجه به نهاد جمله، مصدر داخل کمانک را به فعل مناسب تبدیل کنید: 1
الف. امیر با دوستش رضا ، جمعه ها به کوه نوردی ( رفتن). ب. علی و مسعود به دبیرستان ( رفتن).
10. با توجه به عبارت « ابرهای بهاری لبخند زنان می آیند و نعمت های خداوندی را به ما هدیه می دهند. » ، آیا فعل از نظر مطابقت با نهاد درست است ؟ آیا می توانستیم فعل را با شناسه ی مفرد به کار ببریم؟ 1
11. عبارت مقابل را به دو گونه ویرایش کنید: 1 « شما در این صفحه ی کتاب ، عکس رنگی ای نمی بینید.»
12. کدام جمله از نظر مطابقت نهاد با فعل درست و کدام نادرست است؟ 5/.
الف. گلّه ی گوسفند به شتاب از کنار مردمان گذشتند. ب. درختان این باغ روزی میوه خواهد داد.
13. نمودار جمله ی « آن بچه ی کوچک خوابیده است.» را رسم کنید و جمله را در زیر نمودار قرار دهید. 1
سؤالات درس زبان فارسي سال سوم – درس اوّل. نام : نام خانوادگي:
1. در نوشته ي زير ، دو مورد را بيابيد كه با قواعد تركيب هماهنگي نداشته باشد:5/.
« در حالي كه مي دويد ، با شادي فرياد كشيد : بچْشْ متولّد شد. چه روز خوبي! در بيست و دوم روز بهمن 1386.»
2. چرا الگوي هجايي « صامت + صامت + مصوت + صامت » در فارسي معيار كاربرد ندارد؟ 5/.
3. الگوي هجايي واژه هاي زير را بنويسيد:2
الف. ابر: ب. بقيّه ج. الگو: ج. آيين:
4. كدام گروه هاي واجي زير نمي توانند بدون فاصله در كنار هم قرار بگيرند: 5/.
الف. / ل/ ، / ك / ب. / ت / ، / د / . ج. / ن / ، / د / . د. / ب / ، / پ / .
5. براي الگوي هجايي « صامت + مصوت بلند + صامت + صامت » يك مثال بنويسيد. 5/.
6. چرا توليد واحدهاي زباني زير در زبان فارسي غير ممكن است؟صحیح آن ها را بنویسید؟1
الف. ياس هاي باغچه ي سپيد مادر بزرگ. ب. پرنده ، آبي پاك آسمان را نشانده است.
7. كدام يك از قواعد تركيب به ما كمك مي كند تا هر جمله اي را در جايگاه خودش به كار ببريم ؟ 5/.
8. كدام يك از واژه هاي زير بر اساس الگوي هجايي « صامت + مصوت + صامت + صامت » ساخته نشده است ؟5/.
الف. فيض ب. كين ج. اسم ج. خواست.
9.واژه ي « عفو » با كدام يك از قواعد واجي زبان فارسي سازگار نيست؟ 5/.
10. چرا جمله ي زير در زبان معيار كاربرد ندارد ؟ 5/.
« نور، درخت شاخه هاي نازك ترين را نوازش مي كرد.»
11. قواعد تركيب گروه هاي ( اسمي ، فعلي و قيدي ) براي توليد جمله ي درست دستوري ............... نام دارد. 5/.
12. همه ي زبان هاي بشري از .............. ساخته مي شود. 5/.
13. واژه ي « پيمانه » چند مصوت دارد؟ 5/.
14. کدام واژه بر اساس قاعده ی « صامت + مصوت + صامت+ صامت » نیست؟5/.
1. ابر. 2. گفت 3. انار 4. چشم.
15. كدام يك از واژه هاي زير بر اساس الگوي هجايي « صامت + مصوت + صامت + صامت » ساخته نشده است ؟5/.
1. فيض. 2. كين. 3. اسم . 4. خواست.
به نام خدا آزمون شماره ی یک ادبیّات فارسی سال سوم. نام، نام خانوادگی:
1. نثر كتاب هاي ( تاريخ جهانگشاي جويني ، گلستان سعدي ، كليله و دمنه ، تاريخ بلعمي) به ترتيب كدام نوع است؟
1) مسجع و فني ، ساده ، مرسل ، مصنوع و متكلّف . 2) ساده ، مصنوع و متكلّف ، مسجع و فني ، مرسل.
3) مصنوع و متكلّف، مسجع و فني ، مسجع و فني ، مرسل. 4) مصنوع و متكلف ، مصنوع و متكلّف ، مرسل ، مرسل.
2. نثر كدام كتاب « ساده » است؟
1) مرزبان نامه 2) مناجات نامه 3) دُره ي نادره 4) قابوس نامه
3. نثر كدام كتاب « مسجع و فني » است؟
1) سياست نامه 2) تاريخ جهان گشاي جويني 3) كليله و دمنه 4) مدير مدرسه
4. كتاب « مرزبان نامه » اثر كيست؟
1) سعدالين وراويني 2) نصرالله منشي 3) كيكاووس وشمگير 4) ملا حسين كاشفي
5. « نثري كه فاقد آرايه هاي لفظي و لغات و اصطلاحات پيچيده و دشوار است» چه نام دارد؟
1) فنّي 2) مرسل 3) متكلّف 4) مصنوع
6. جمال الدين عبد الرزاق از شاعران اواخر سده ي ....... است .يكي از بهترين سروده هاي او........مشهور او در نعت ......... است.
1) پنجم ، تركيب بند ، پيامبر( ص). 2) ششم ، ترجيع بند ، حضرت علي( ع)
3) پنجم ، تركيب بند ، حضرت علي (ع) 4) ششم ، تركيب بند ، پيامبر (ص).
7. مفهوم کدام بیت به آیه ی « لَعمرُکَ اِنّهم لَفی سَکرَتِهِم یَعمهون» اشاره دارد؟
1) ایزد که رقیب جان خرد کرد نام تو ردیف نام خود کرد.
2) خوردست خدا ز روی تعظیم سوگند به روی هم چو ماهت.
3) جبریل ، مقیم آستانت افلاک ، حریم بارگاهت.
4) مه طاسک گردن سمندت شب طرّه ی پرچم سیاهت.
8. « بی خبری » در کدام بیت در مفهوم غیر عرفانی و به معنی جهالت به کار رفته است؟
1) هر کاو قتیل عشق نشد چون به خاک رفت هم بی خبر بیامد و هم بی خبر برفت.
2) در دل شب خبر از عالم جانم کردند خبری آمد و از بی خبرانم کردند.
3) عارفانی که از این رشته سری یافته اند بی خبر گشته ز خود تا خبری یافته اند.
4) سرمست ز شاعر گشت، دل واله ی دلبر گشت تن بی خبر از سر گشت مستانه چنین باشد.
9. بیت « ای از بر سدره شاهراهت وی قبّه ی عرش تکیه گاهت» با همه ی ابیات ، به استثنای بیت ........ نوعی ارتباط مفهومی دارد؟
1) رفت بدان راه که همره نبود این قدمش زان قدم آگه نبود.
2) اوّل او اوّل بی ابتدا آخر او آخر بی انتها.
3)هر که جز او بر در آن راز ماند او هم از آمیزش خود باز ماند.
4) همسفرانش سپر انداختند بال شکستند و پر انداختند.
10. در عبارت« هر گه که یکی از بندگان گنهکار پریشان روزگار ، دست انابت به امید اجابت به درگاه حق – جلّ و علا – بردارد ، ایزد تعالی در او نظر نکند، بازش بخواند ، باز اعراض کند. بار دیگرش به تضرّع و زاری بخواند. حق- سبحانه و تعالی - فرماید: یا ملائکتی قد استحییتُ من عبدی و لیس لهُ غیری فقد غفرتُ لهَُ.» به کدام عامل در پذیرش در خواست بنده ی خطا کار، تکیه شده است؟
1) مداومت بر انابت و استغفار. 2) قصد انابت به امید اجابت.
2) همراهی و دلسوزی ملائک با بنده ی خاطی. 4) اظهار تنهایی و بی یاوری بنده ی خطاکار.
11. بیت « چه غم دیوار امت را که دارد چون تو پشتیبان چه باک از موج بحر آن را که باشد نوح کشتیبان؟» با کدام گروه ابیات، مفهومی مشترک دارد؟
الف) گر هزاران دام باشد هر قدم چون تو با مایی نباشد هیچ غم.
ب) دست در دامن مردان زن و اندیشه مکن هر که با نوح نشیند چه غم از طوفانش.
ج) از آب دیده صد ره طوفان نوح دیدم وز لوح سینه هرگز نقشت نگشت زایل.
د) هر دلی کز قِبَل شادی او شاد بوَد گرش طوفان غمان بارد، غمگین نکند.
ه) هر که در سایه ی عنایت اوست گنهش طاعت است و دشمن دوست.
و) نه غم و اندیشه ی سود و زیان نه خیال این فلان و آن فلان.
ز) چون عنایاتت بود با ما مقیم کی بود بیمی از آن دزد لئیم؟
1) الف، ب، ج. 2) د، ج، ب. 3) ه، و، ز. 4) ه، الف، ز.
12. بیت« این مدّعیان در طلبش بی خبران اند کان را که خبر شد خبری باز نیامد.» با مفهوم کدام بیت متناسب است؟
1) من نه کنون پا نهاده ام به خرابات بر سر این کوچه بوده ام ز اوایل.
2) دم نتوان زد به مجلسی که در آن جا مهر خموشی زدند بر لب قایل( گوینده)
3) واسطه را با تو هیچ رابطه ای نیست کس به وصال تو چون رسد به وسایل.
4) پرده ی تن را به دست شوق دریدیم تا نشود در میان ما و تو حایل.
13. « درختان را به خلعت نوروزی قبای سبز ورق در برگرفته» با مفهوم کدام بیت قرابت معنایی دارد؟
1) یا رب گل است عارض زیبات یا سمن یا بر فراز سرو شکفته است یاسمن.
2) چشم تو آهویی است که هنگام ترکتاز باشد به سوی کشور جان ها تاختن.
3) می گفت با صبا ز رخت گل حکایتی باد صباش خرده ی زر کرد در دهن.
4) کی با شکست حال دل زار می رسد زلفت که زیر هر خم او هست صد شکن.
14. بیت « بیا که قصر امل سخت سست بنیاد است بیار باده که بنیاد عمر برباد است.» با کدام بیت قرابت معنایی دارد؟
1) من عمر خویش را به صبوری گذاشتم عمری دگر بباید تا صبر بر دهد.
2) به گردن در آتش در افتاده ای به باده هوا عمر بر داده ای.
3) عمر اگر خوش گذرد زندگی نوح کم است ور به ناخوش گذرد ، نیم نفس بسیار است.
4) وام جهان است تو را عمر تو وام جهان بر تو نماند مدام.
15. عبارت « وظیفه ی روزی به خطای منکر نبرد» با کدام بیت ارتباط معنایی دارد؟
1) مهیّا کند روزی مار و مور اگر چند بی دست و پایند و زور.
2) و لیکن خداوند بالا و پست به عصیان در رزق برکس نبست.
3) پرستار امرش همه چیز و کس بنی آدم و مرغ و مور و مگس.
4) چنان پهن خوان کرم گسترد که سیمرغ در قاف روزی خورد.
16. مفهوم بیت« ای طاق نهم رواق بالا / بشکسته ز گوشه ی کلاهت.» را بنویسید.1
17. در متن : « به خاطر داشتم چون به درخت گل رسم ، دامني پر كنم ... » منظور از « درخت گل » چيست؟ 1
18. « مکاشفه » در اصطلاح عرفانی به چه معنی است؟ 1
19. در عبارت « فراش باد صبا را گفته تا فرش زمردین بگسترد.» مقصود از « فرش زمردین » چیست؟1
20.در عبارت«خوان نعمت بی دریغش همه جا کشیده، پرده ی ناموس بندگان به گناه فاحش ندرد» سعدی به کدام صفات خداوند اشاره می کند؟ 1
به نام خدا
ادبيات فارسي سال سوم رياضي و تجربي درس اول
الف. ابيات و جمله هاي زير را به نثر ساده و روان بنويسيد:
1. طاعتش موجب قربت است. 25/.
2. ما را چه تحفه كرامت كردي؟ 25/.
3. بار ديگرش به تضرع و زاري بخواند. 25/.
4. وظيفه ي روزي به خطاي منكر نبرد. 5/.
5. خوان نعمت بي دريغش همه را رسيده .5/.
6. چرخ ار چه رفيع خاك پايت عقل ار چه بزرگ ، طفل راهت.75/.
7. اي طاق نهم رواق بالا بشكسته ز گوشه ي كلاهت.75/.
8. درختان را به خلعت نوروزي قباي سبز ورق در بر گرفته و اطفال شاخ را به قدوم موسم ربيع كلاه شكوفه بر سر نهاده.75/.
9. بلغ العلي بكماله ، كشف الدجي بجماله حسنت جميع خصاله ، صلّوا عليه و آله .1
10. گفت به خاطر داشتم كه چون به درخت گل رسم ، دامني پر كنم هديّه ي اصحاب را . چون برسيدم بوي گلم چنان مست كرد كه دامنم از دست برفت. 1
ب. لغت: ( 2 )
1. هر نفسي كه فرو مي رود ممدّ حيات است. 2. عصاره ي تاكي به قدرت او شهد فايق شده . 3. قسيم جسيم نسيم وسيم .
4. جبريل مقيم آستانت . 5. به شكر اندرش مزيد نعمت . 6. و تتمه دور زمان .
پ. دانش هاي ادبي : 5/4
1. موضوع تركيب بند مشهور « عبدالرزاق اصفهاني » چيست؟ 5/.
2. نوع نثر هر يك از آثار زير را بنويسيد:1
الف. كليله و دمنه : ب. مرزبان نامه : ج. قابوس نامه: د. جهانگشاي جويني:
3. به نثر فارسي از آغاز ( قرن چهارم هجري ) تا مشروطه «....................» و از مشروطه تا امروز « .........................» مي گويند. 5/.
4. به نثري كه انواع تشبيهات ، استعارات و توصيفات شاعرانه را به صورت افراطي داشته باشد، چه مي گويند. 5/.
5. « جمال الدين عبالرزاق اصفهاني » شاعر چه قرني است؟ 25/.
6. ديباچه گلستان از بهترين نمونه هاي ...................... در ادب فارسي است. 25/.
7. در بيت زير دو آرايه ي ادبي را دقيقاً مشخص كنيد: 5/.
چه غم ديوار امّت را كه دارد چون تو پشتيبان ؟ چه باك از موج بحر آن را كه باشد نوح كشتيبان ؟
8. كتاب « سياست نامه » اثر كيست ؟ نام ديگر آن چيست؟ 5/.
9. شعر « جمال الدين عبدالرزاق اصفهاني » در نعت پيامبر( ص) در چه قالبي سروده شده است؟ 25/.
10. عبارت « نثري است ساده و روشن با جملات كوتاه كه از لغت مهجور عربي خالي است» ويژگي چه نوع نثري است؟25/.
الف. فني ب. مرسل ج. مسجع د. متكلّف
ت. درك مطلب :5/5
1. با توجه به شعر:« اي مرغ سحر ، عشق ز پروانه بياموز كان سوخته را جان شد و آواز نيامد
اين مدّعيان در طلبش بي خبران اند كان را كه خبر شد ، خبري باز نيامد.
الف. مراد از « مرغ سحر » چيست؟ 25/. ب. منظور از « پروانه » چيست؟ 25/.
پ. « مدعيان » چه كساني هستند؟ 25/. ت. « خبر شد » يعني چه؟ 25/.
2. با توجه به بيت : ايزد كه رقيب جان خرد كرد نام تو رديف نام خود كرد :
الف. « رقيب » به چه معني است؟ 25/. ب. منظور از « تو » كيست؟ 25/. پ. بيت كه كدام آيه ي قرآني اشاره دارد؟ 25/.
3. با توجه به عبارت « عاكفان كعبه ي جلالش به تقصير عبادت معترف كه : ما عبدناك حقّ عبادتك » ،
الف. « عاكفان » يعني چه؟25/. ب. عاكفان به چه امري اعتراف دارند؟ 25/. پ. عبارت عربي را به فارسي روان بنويسيد.25/.
4. متن زير را بخوانيد و به سؤالات داده شده پاسخ دهيد:
« يكي از صاحب دلان سر به جيب مراقبت فرو برده بود و در بحر مكاشفت مستغرق شده ؛ آن گه كه از اين معاملت باز آمد يكي از دوستان گفت : از اين بوستان كه بودي ، ما را چه تحفه كرامت كردي؟ »
الف. « سر به جيب مراقبه فرو بردن » يعني چه ؟ 25/. ب. در اصطلاح عرفاني « مكاشفت » يعني چه؟ 25/.
پ. منظور از « اين معاملت » چيست؟ 25/. ت. منظور از « از اين بوستان » چيست؟ 25/.
ث. در متن بالا يك « تشيبه » پيدا كنيد و اركان اصلي آن را دقيقاً مشخص كنيد. 5/.
5. متن زير به كدام صفت هاي خداوند اشاره دارد؟ 5/.
باران رحمت بي حسابش همه را رسيده و خوان نعمت بي دريغش همه جا كشيده .
6. در متن « فراش باد صبا را گفته تا فرش زمرّدين بگسترد» منظور از « فرش زمردين » چيست؟ 25/.
7. « در خبر است ...» ، « خبر » يعني چه؟ 25/.
8. در بيت « هم عقل دويده در ركابت / هم شرع خزيده در پناهت» ، مفهوم كنايي « عقل در ركاب دويدن » چيست ؟ 25/.
9. مفهوم عبارت « واصفان حِليه ي جمالش به تحيّر منسوب » را بنويسيد. 25/.
ث. خود آزمايي:
1. در بيت زير منظور از « تقصير» چيست؟ 5/.
بنده همان به كه ز تقصير خويش عذر به درگاه خداي آورد.
2. نثر گلستان جزء كدام نوع نثر است ؟ چرا ؟ 5/.
3. بيت « خوردست خدا ز روي تعظيم / سوگند به روي همچو ماهت » ، به كدام آيه ي قرآني اشاره دارد؟ 5/.
4. « پرده ي ناموس بندگان به گناه فاحش ندرد» به كدام صفت خدا اشاره دارد؟ 5/.